In een monetaire unie voeren de lidstaten een gemeenschappelijk monetair beleid. Als de landen hun eigen nationale valuta behouden¸ zullen de onderlinge wisselkoersen volstrekt vast zijn. België en Luxemburg hebben tientallen jaren een monetaire unie gekend. In 1999 is hier een eind aan gekomen toen ook deze landen toetraden tot de Economische en Monetaire Unie (EMU).

De EMU kent een gemeenschappelijke munt: de euro. De oorspronkelijke nationale valuta van de EMU-lidstaten zijn verdwenen.

Een goed functionerende monetaire unie vereist feitelijk tevens het bestaan van een economische unie. Zoals de naam aangeeft¸ is de EMU zowel een monetaire als een economische unie en is daarmee het ‘toppunt’ van economische integratie.