Het gemeente- en provinciefonds is een fonds (een hoeveelheid bijeengebracht geld) dat gevoed wordt uit de belastingopbrengsten van het Rijk¸ waaruit gemeenten en provincies een uitkering ontvangen voor de (gedeeltelijke) financiering van hun taken.

Naast deze algemene uitkeringen hebben gemeenten en provincies nog specifieke inkomsten¸ zoals de onroerendezaakbelasting (gemeenten) en de opcenten op de motorrijtuigenbelasting (provincies).