De consumentenprijsindex is een indexcijfer dat laat zien met welk percentage de kosten van levensonderhoud in vergelijking met een basisjaar zijn veranderd.

Met behulp van budgetonderzoeken bepaalt het CBS het uitgavenpatroon van gezinnen van een bepaalde samenstelling in een bepaalde inkomensgroep. Dit uitgavenpatroon levert voor de verschillende goederencategorieën die de onderzochte gezinnen kopen wegingscoëfficiënten op. Wegingscoëfficiënten geven aan welk deel van de totale uitgaven wordt besteed aan een bepaalde goederencategorie.

Door van iedere goederencategorie periodiek het partiële prijsindexcijfer vast te stellen¸ kan met behulp van de verschillende wegingscoëfficiënten het totale prijsindexcijfer worden bepaald. Veranderingen in dat totale prijsindexcijfer (de consumentenprijsindex) geven de veranderingen in de kosten van levensonderhoud weer.

Voorbeeld

De wegingscoëfficiënten en de partiële prijsindexcijfers zijn respectievelijk:

  wegingscoëfficiënten partiële prijsindexcijfers voeding   50  120 kleding   25    80 ontspanning   12¸5  150 overig   12¸5  110 totaal   100

De totale verandering van de kosten van levensonderhoud vinden we dan als volgt:

voeding 120 x 0¸50 = 60 kleding 80 x 0¸25 = 20 ontspanning 150 x 0¸125 = 18¸75 overig 110 x 0¸125 = 13¸75 totaal 112¸50

In vergelijking met het basisjaar zijn de kosten van levensonderhoud veranderd met:

112¸50 - 100 = 12¸50%.