De basisrente wordt vastgesteld door de Europese Centrale Bank (ECB) en kan in principe op elk moment door haar gewijzigd worden. Het is het tarief waartegen de banken geld kunnen lenen bij de centrale bank op onderpand van waardepapieren (zoals staatsobligaties of ESCB-schuldbewijzen).

Door deze basisrente te verhogen (verlagen) maakt de ECB het de banken moeilijker (gemakkelijker) nieuwe kredieten te verstrekken aan bedrijven¸ gezinnen en overheden. Daardoor zal de groei van de geldhoeveelheid worden afgeremd (gestimuleerd).

De geldhoeveelheid is voor de ECB het instrument om de inflatie te beteugelen.

De basisrente wordt ook wel genoemd basisherfinancieringsrente of refi-rente of leidend repotarief.